>Duinoord / Stratenboek / Valeriusstraat
Valeriusstraat
De Valeriusstraat is vernoemd naar Adrianus Valerius, de gelatiniseerde naam van Adriaen Valéry, een Zeeuwse componist en dichtschrijver die leefde van ca. 1575 tot 1625. Valerius werd geboren in Middelburg als zoon van de Franse hugenoot François Valéry. Valerius vervulde verschillende ambtelijke functies bij de gemeente Veere, en was daarnaast werkzaam als notaris. Tevens was hij lid en later overdeken van de Veerse rederijkerskamer. Valerius verwierf internationale bekendheid met zijn gedichten en volksliederen, die veelal op calvinistisch protestantse leest geschoeid waren.
Zijn bekendste werk is de “Nederlandtsche Gedenck-Clanck”, een verzameling geuzenliederen waarin de vrijheidsstrijd tegen de Spaanse overheersing beschreven wordt. Eén van de liederen die Valerius optekende in zijn “Gedenck-Clanck” is het Wilhelmus (vermoedelijk geschreven door Filips van Marnix, heer van St. Aldegonde). De oorspronkelijke melodie van het Wilhelmus was zeer eenvoudig. Valerius componeerde een alternatieve melodie met klankbuigingen die nog altijd gebruikt wordt bij de uitvoering van het Nederlandse volkslied.
De Valeriusstraat is een gebogen straat van gemiddelde breedte, en loopt van de Groot Hertoginnelaan tot het Stadhoudersplantsoen. De eerste bebouwing van de Valeriusstraat dateert uit ca. 1900-1905, en sloot in architectonisch en stedenbouwkundig opzicht aan op de gelijktijdig gebouwde woningen in de Aert van der Goesstraat en de Frederik Hendriklaan (in het Statenkwartier). De Valeriusstraat had in eerste instantie slechts een beperkt winkelbestand, maar dit werd al snel uitgebreid door verbouwing van de gevels van benedenwoningen. Dit gebeurde ook in de Aert van der Goesstraat en de Frederik Hendriklaan, zodat een langgerekt, aaneengesloten winkelgebied ontstond.
Al in de jaren ’10 van de vorige eeuw werd de Valeriusstraat beschouwd als een winkelgebied van betekenis, getuige het bezoek van koningin Wilhelmina en prins Hendrik aan de Valeriusstraat in mei 1916 ter gelegenheid van de Haagse Winkelweek. Foto’s van dit bezoek zijn te vinden op de website van het Gemeentearchief van Den Haag. In de jaren ’30 werden nog enkele woon/winkelpanden gebouwd in de Valeriusstraat op plaatsen die in het oorspronkelijke ontwerp voor Duinoord II niet ingevuld waren.
In 1942-1943 werd een groot deel van de woningen in Duinoord II ontruimd en afgebroken op last van de Duitse bezetter, die het terrein nodig had voor de aanleg van de Atlantikwall, een verdedigingslinie langs de kust ter beveiliging van de bezette gebieden tegen een geallieerde invasie vanaf de Noordzee. Alle woningen in de Valeriusstraat ten noordwesten van de kruising met de Nicolaistraat gingen hierbij verloren. Na de oorlog werden de Duitse verdedigingswerken ontmanteld, maar het terrein bleef vervolgens bijna 10 jaar braak liggen. Pas in 1954-1955 werd het terrein opnieuw bebouwd met portiek- en galerijwoningen naar een ontwerp van de bekende architect W.M Dudok. De winkelfunctie van de Valeriusstraat werd hersteld door de nieuwe woningen te voorzien van winkelpanden op de begane grond. De naoorlogse bebouwing van de Valeriusstraat werd minder ver doorgetrokken in noordwestelijk richting dan de oorspronkelijke vooroorlogse bebouwing. De onbebouwde ruimte werd gebruikt voor de aanleg van het Stadhoudersplantsoen en een belangrijke verkeersader (in 1964 omgedoopt tot de President Kennedylaan). Door deze infrastructurele invulling ging de vooroorlogse aansluiting van de Valeriusstraat op het winkelgebied van de Aert van der Goesstraat en de Frederik Hendriklaan definitief verloren.
Vanaf 1921 tot 1943 en van 1947 tot 1965 reed HTM tramlijn 14 door de Valeriusstraat. De route van lijn 14 is verschillende keren aangepast, maar omvatte bijna altijd het tracé van het Valkenbosplein naar het Kurhaus in Scheveningen. Tegenwoordig rijdt bus 21 op dit traject.
