>Duinoord / Stratenboek / Hollanderstraat
Hollanderstraat
De Hollanderstraat loopt van de Koningin Emmakade naar de 2e Sweelinckstraat en werd omstreeks 1895 aangelegd. Er werden nogal wat opslag- en stallingruimtes (koetsen?) in de straat gebouwd, waar zich in de loop der tijd vele bedrijfjes vestigden. De Hollanderstraat heeft dan ook een opvallend hoog bedrijvengehalte. De straat is genoemd naar de componist Christiaan Janszoon de Hollander, die in 1520 te Dordrecht geboren werd. (De naam is de Hollander; in de straatnaam is ‘’de’’ verdwenen) In hetzelfde jaar werd de Duitse monnik Martin Luther vanwege zijn anti-Roomse denkbeelden door de paus in de ban gedaan. De Rooms-katholieke kerk reageerde snel met de dogmatiek van het Concilie van Trente in 1545, maar dat kon de opmars van het Protestantisme niet verhinderen.
Renaissance
Natuurlijk had Christiaan de Hollander dit toen niet in de gaten, want hij kwam ter wereld in een tijd waarin de Renaissance op het punt stond los te barsten.
Het moet een prachtige tijd geweest zijn met kritische geesten als Erasmus en Montaigne. Men nam afscheid van de donkere middeleeuwen; er kwamen talloze nieuwe inzichten (Descartes) en ontdekkingen (Copernicus) en toen de Grote Wedergeboorte voorbij was stond er een totaal ander mensbeeld: de mens had zichzelf hervonden als een zelfstandig handelend, denkend en voelend individu. Je zou haast zeggen: waar heb ik dat meer gehoord.
Zonder die middeleeuwen kon de Renaissance echter nooit plaatsgevonden hebben! Aan de werken van de laatmiddeleeuwse dichters Dante, Boccaccio en Petrarca kon je al zien dat er iets begon te broeien Christiaan de Hollander werd componist/zanger en waarschijnlijk werd hij beïnvloed door collega Jacob Obrecht, die in 1505 overleed.
Zeker is dat Christiaan bestoven werd door de contrapuntstijl van de toenmalige Zuid-Nederlandse componist Joost van der Weiden, beter bekend onder zijn artiestennaam Josquin des Prez of op z’n Latijns Jodocus Pratensis. (1450-521)
Noot tegen noot
Josquin, die op zijn beurt de traditie van Johannes van Ockeghem volgde, kan met recht één van de groten uit de contrapuntistische periode genoemd worden. Contrapunt is een bepaalde muziekstijl die eigenlijk betekent punctus contra punctum (noot tegen noot) Contrapunt is de kunst van het veelstemmig (polyfoon) componeren, waarbij meerdere gelijkwaardige melodieën (stemmen, partijen) volgens bepaalde regels met elkaar worden gecombineerd. De canon en de fuga zijn enige belangrijke vormen van het contrapunt, die o.a. door Bach indrukwekkend zijn vertolkt.
Luister maar ‘ns naar “Die Kunst der Fuge” en “Das Wohltemperierte Klavier” Eigenlijk vlecht de contrapuntist een kunstig weefsel van melodieën. Christiaan de Hollander componeerde zijn werk in deze contrapuntstijl: een mis, een aantal motetten en Duitse liederen. Hij is als componist minder bekend, maar desondanks mag hij beschouwd worden als een grote Nederlandse contrapuntist. Daarom heeft hij toch een plek gekregen in Duinoord. De Roomse Bobo’s van het Trents Concilie en de kerkvaders hadden weinig op met het meerstemmige contrapunt van “hun”religieuze muziek. Zij vreesden niet alleen een profane invloed, maar ook dat de teksten teloor zouden gaan in de meerstemmigheid.
Christiaans tijdgenoot, de Italiaan Palestrina werd “wereldberoemd” in Europa als contrapuntcomponist. Hij was ook degene die het gekissebis met het Vaticaan over deze muziek op wist te lossen door het contrapunt tot liturgische zuiverheid te brengen.
De contrapuntstijl werkte door tot in de 16e en begin 17e eeuw; het Baroktijdperk van Bach en Händel. Christiaan Janszoon de Hollander stierf omstreeks 1570.
In het vorige nummer van het Lopend Vuurtje heeft u kunnen lezen dat de werkgroep Hollanderstraat van het Bewonersoverleg Duinoord zichzelf heeft opgeheven. In zijn pogen de leefbaarheid van de straat te vergroten, botste de werkgroep voortdurend op de onwil van de Gemeente om bepaalde regels (o.a de Algemene Politieverordening) te handhaven en zo de overlast van sommige bedrijven terug te dringen. Daarmee heeft de Gemeente impliciet de prioriteit gegeven aan de ontwikkeling van bedrijven in de woonstraat.
Typisch een geval van meerstemmig contrapunt, lijkt me. En dat geeft te denken.
